De Heren van Havot: van tulpen, teerlingen, de zondvloed en meer….

Hij mijmerde: Woorden zijn belangrijk. Woorden leggen dingen vast. Een tulp is een tulp en wie een tulp een roos noemt, roept meewarige blikken op. Meewarig, ook zo ’n woord. Woorden roepen emoties op, gedachten. Woorden als “meewarig”. Iemand die “stop” hoort roepen zal even in zijn bewegen aarzelen, ook al is ie vast van plan door te lopen. Woorden roepen beelden op. Wie “binnen” roept, zal er van uitgaan dat buiten iets is. Waar “in” wordt geroepen, is er ook de mogelijkheid dat iets “uit” is.

Belangrijke mannen hebben dat al eeuwen in de gaten. Ze spreken woorden die er toe doen. Of woorden die we gemakkelijk onthouden. Woorden die in geschiedenis-boekjes terecht komen of in puzzels. Julius Caesar zei: veni vidi vici (aan dat laatste hebben we het woord fiets ontleend, geloof ik). Hij zei ook “alea jacta est”, wat zoiets schijnt te betekenen als “de teerling is geworpen”. Ik vind dat niet netjes, met teerlingen gooi je toch niet. Die moet je beschermen.

Lodewijk de Zestiende sprak de woorden: Na mij de zondvloed. Maar dat kwam omdat hij een slechte geschiedenisleraar had, die hem niet geleerd had dat die gebeurtenis allang geweest was. Bredero riep “Het kan verkeren” toen hij graag verkering wilde en Oldenbarnevelt zei “Maak het kort” toen hij op het schavot stond. Hij zei niet wat kort gemaakt moest worden – de aandachtige lezer ziet dat meteen -, maar de beul dacht blijkbaar dat Oldenbarnevelt zelf ingekort moest worden. En zo geschiede. 

Shakespeare schreef ooit “To be or not to be”, alsof zoiets een belangrijke kwestie was. Een hedendaags filosoof zou antwoorden dat dat afhangt van hoe je het bekijkt omdat ieder voordeel zijn nadeel hept en omgekeerd. “To be” levert soms de gedachte op van “was ik er maar even niet”, terwijl er vaak genoeg dingen gebeuren waar je niet bij bent, terwijl je dan juist er graag bij zou willen zijn. Of is zo’n redenering “te bi?”.

Woorden kunnen de zaak vastleggen, woorden kunnen de uitslag van een wedstrijd bepalen, kunnen de loop van de geschiedenis veranderen!  Woorden. Wat is er machtiger dan het woord?

Welke woorden van toepassing zouden kunnen  zijn op de bekerwedstrijd van Havot van vorige week? Misschien heeft SC Veenwouden  gedacht: moed verloren, al verloren en wierpen de Havotenaren zich in de strijd onder het mom van “na ons de zondvloed”. Veenwouden hoopten ongetwijfeld het onuitgesproken voornemen “dat het zou kunnen verkeren”,  terwijl de broederschap van Havot hoopte dat ze – gelijk de terechtstelling van Oldenbarnevelt – “het kort” zouden kunnen houden.  Iedereen was erbij en wilde niet ergens anders zijn en toen Veenwouden had verloren hadden de heren van Havot gewonnen en zo heeft ieder nadeel ook een voordeel (of omgekeerd). Het was in ieder geval een aardige pot, deze bekerwedstrijd. Havot maakte de kortste metten tegen deze tegenstander uit de hoogste regionen van een klasse lager. Waarvan acte!

Maar als een woord gesproken is, is de teerling geworpen. Het is “er uit”, het kan niet worden teruggedraaid, hooguit verzacht of er wordt om heen gepraat.  Waarom ik bij de wedstrijd van vorige week zo aan woorden zit te denken, ik weet niet. Misschien zijn woorden in en ballen uit. Al heb je soms liever dat ballen in zijn en woorden…… ach, woorden. Ze waaien verder in de wind.  (Havot – Veenwouden: 3-0)